Versprakelijk Vorige maand mocht ik in het fijne radioprogramma PuurCultuur mijn column voordragen over het op grote schaal verhaspelen, verbasteren en zelfs compleet vervormen van spreekwoorden en gezegden. Dit is niet geheel zonder gevolgen gebleven, kan ik melden. Na het schrijven van het betreffende stukje ben ik nog scherper dan voorheen gaan letten op onjuiste taaluitingen in zowel de media als in mijn directe omgeving. Dat leverde meteen de eerste paar dagen al een schat aan kromme taaljuweeltjes op die ik je zeker niet wil onthouden. Zo betrapte ik de binnenkort terugtredende directeur betaald voetbal van de KNVB, Henk Kesler, op de uitspraak: "Het was kantje op zijn boord!" Het was me niet helemaal duidelijk of hij hiermee zijn eigen boord bedoelde, maar opmerkelijk was het zeker. Een dag later was het opnieuw prijs. Op Nu.nl trof ik de uitdrukking: "In 2013 vallen er enkele mijlpalen!" aan. Nu weet ik niet of je weleens van dichtbij een mijlpaal hebt bekeken, maar zo'n ding kan volgens mij flink aankomen. Ik mag dus hopen dat die mijlpalen straks niet teveel schade veroorzaken als ze vallen! Nog een dag later was het weer raak, toen ik een DJ van Radio 538 hoorde opmerken dat een bepaalde crimineel weer op vrije voeten rondliep. Bij mij leidde dit onmiddellijk tot de spontane creatie van de term 'scharrelvoeten', maar dat heeft dan misschien meer van doen met het begrip 'vrijersvoeten'. Geheel in het verlengde hiervan ving ik gisteren tot slot ook nog de volgende opmerking op: "Over een tijdje kunnen we misschien wel weer op eigen benen draaien!" Om te voorkomen dat ik thuis ruzie krijg, verzwijg ik echter voorzichtigheidshalve van wie deze laatste verhaspeling afkomstig is. De laatste tijd publiceer ik mijn columns na voorlezing overigens ook op mijn eigen Facebook pagina. Onder de veelbelovende titel 'de verspreuking van de dag' besloot ik dit spontaan ook te gaan doen met de zojuist genoemde opmerkingen. Tot mijn niet geringe verbazing leidde dit al gauw tot geanimeerde, met talrijke creatieve woordspelingen gelardeerde, discussies tussen een paar van mijn Facebook vriendinnen. Ik hoefde mij er zelf niet eens meer tegenaan te bemoeien! Het gegoochel met de Nederlandse taal blijft voor mij een uitermate boeiend onderwerp. Zo mag ik graag met enige regelmaat het woord 'nozel' gebruiken, uiteraard met dank aan Herman Finkers, als het tegenovergestelde van onnozel. Volkomen logisch zou je denken. Maar dat stuit in mijn omgeving nogal eens op onbegrip, wat dan overigens wel weer kan als het omgekeerde van begrip… Net als bijvoorbeeld aardig tegenover onaardig of eetbaar versus oneetbaar. Maar nozel mag dan opeens niet. Iemand onheus bejegenen is de normaalste zaak van de wereld, maar blijkbaar kun je niemand heus bejegenen. Iets lelijks is onooglijk, maar iets moois is dan niet per definitie ooglijk. En wat te denken van het logischerwijs tegenovergestelde van ongure types? Ik ben er namelijk absoluut niet van overtuigd dat je met gure types veel beter af bent! Er zitten dus nogal wat tegenstrijdigheden in ons dagelijks taalgebruik. En dat biedt mij natuurlijk alle ruimte om creatief om te gaan met het beschikbare vocabulaire. Wat dat betreft zie ik mezelf een beetje als een heilsbode of, beter nog, een verlaat die een zaglijk respect heeft voor het volprezen bezigen van losmakelijk met elkaar verbonden uitdrukkingen. Overigens wel met het risico dat dit mij verhoeds en bovenhuids behoorlijk in de koude kleren gaat zitten. Dat heb ik met dit stukje volgens mij zojuist omstotelijk, tegenzeggelijk en weerlegbaar aangetoond! copy; 2010 - Peter Ludikhuize